Wydarzenie to stanowiło podsumowanie trzech dekad działalności organizacji, która została przywrócona do życia w 1996 roku po ponad półwiecznej przerwie. Choć sama reaktywacja ma 30 lat, tradycje bractwa w Tarnowie są znacznie starsze i sięgają czasów średniowiecza.
Ważnym elementem obchodów 30-lecia była także wcześniejsza intronizacja nowego Króla Kurkowego, która odbyła się 27 czerwca 2026 roku w Zakątku Spycimira Leliwity. Nowym królem jubileuszowego roku został przedsiębiorca Jan Bylica, który przyjął znaczący tytuł „Odważny”. W konkursie młodzieżowym (na najlepszego kandydata rekrutującego się spośród uczniów) świetny wynik osiągnął Jakub Laskorz z XVI Liceum Ogólnokształcącego w Tarnowie.
Świętowanie objęło m.in. sobotnie zawody strzeleckie oraz niedzielny uroczysty marsz spod tarnowskiego Celestatu, mszę świętą w Katedrze Tarnowskiej, której przewodniczył ks. bp Stanisław Salaterski (kapelan tarnowskiego bractwa).
Na uroczystości przybyło wielu liderów ruchu brackiego z całej Polski. Obecni byli m.in. January Bątkiewicz, prezes Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP), Zdzisław Grzelka, starszy Bractwa Kurkowego w Krakowie), Jan Dziura Bartkiewicz, prezes Okręgu Krakowskiego, Jerzy Wypych, starszy Bractwa Kurkowego w Kaliszu), Kazimierz Gajek, hetman Lubelskiego Bractwa Strzelców Kurkowych, Józef Mendyka, Strzeleckie Bractwo Kurkowe Dworu Karwacjanów w Gorlicach, Jakub Miłosz Wrona, Bractwo Kurkowe w Ciężkowicach, Tadeusz Malik, starszy powstałego w kwietniu tego roku Bractwa Kurkowego w Zakliczynie nad Dunajcem.
Prezydent Tarnowa Jakub Kwaśny towarzyszył braciom oraz zaproszonym gościom m.in. podczas uroczystego przemarszu ulicami miasta pod pomnik Grobu Nieznanego Żołnierza. Był też obecny na niedzielnym zwieńczeniu obchodów, gdzie oficjalnie podziękował braciom za kultywowanie tradycji miejskich, patriotycznych oraz za ich zaangażowanie charytatywne. W trakcie gali, wspólnie z zasłużonym działaczem Ryszardem Lisem, prezydent przekazał Bractwu decyzję o przyznaniu specjalnej srebrnej monety kolekcjonerskiej Hetmana Jana Tarnowskiego z okazji zbliżającego się 700-lecia miasta. Ponadto, razem z przewodniczącą Rady Miejskiej Edytą Kowalską, uhonorował Dukatem Tarnowskim urzędującego Króla Kurkowego Jana Bylicę oraz prezesa Towarzystwa Pawła Krywańskiego. Warto dodać, że w imieniu Urzędu Miasta w pierwszym dniu obchodów (podczas tradycyjnego strzelania turniejowego) wystąpił również Zastępca Prezydenta Miasta Tarnowa, Maciej Włodek, W tych zawodach strzeleckich sukcesy odnieśli bracia z Krakowa, Tomasz Banaś i Władysław Przybylski zdobyli dwa puchary, a Tomasz Cichoń zajął trzecią pozycję w jednym ze strzelań.
W jubileuszu tarnowskiego Bractwa Kurkowego uczestniczyła duża grupa braci z Krakowa. Byli m.in. starszy Bractwa Zdzisław Grzelka, król kurkowy Marek Długosz z marszałkami Januszem Wójcikiem i Zdzisławem Zimnym, pisarzem Maciejem Godnym, podskarbim Krzysztofem Matzką, chorążym Krystianem Grzybkiem, który wraz z asystującymi mu Rafałem Kowalem i Pawłem Drożniakiem tworzyli poczet sztandarowy. Byli również: Mieczysław Mietła, Jan Dziura Bartkiewicz, Jerzy Gałczyński, Adam Rajpold, Krzysztof Kosek, Ryszard Wójtowicz, Andrzej Zborowski, Andrzej Czekaj, Władysław Przybylski, Tomasz Cichoń, Tomasz Banaś i Marian Satała. Dlaczego z taka pieczołowitością wymieniam nazwiska braci krakowskich uczestniczących w tym święcie. Dlatego mianowicie, że związki między Towarzystwem Strzeleckim „Bractwo Kurkowe” w Tarnowie a Towarzystwem Strzeleckim Bractwo Kurkowe w Krakowie są bardzo bliskie, regularne i opierają się na więziach historycznych, strukturze organizacyjnej oraz głębokiej wzajemnej solidarności brackiej.
Oba bractwa działają w strukturach krajowych i regionalnych. Tarnowskie bractwo należy do Okręgu Krakowskiego Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP. Oznacza to, że współpracują one na co dzień w ramach struktur makroregionalnych, współorganizują oficjalne zjazdy oraz wspólnie podejmują decyzje dotyczące pielęgnowania tradycji strzeleckich w Małopolsce. Bracia z Krakowa i Tarnowa są stałymi gośćmi na swoich flagowych wydarzeniach: Delegacje krakowskie, z Radą Starszych oraz urzędującym Królem Kurkowym na czele, regularnie przybywają do Tarnowa na coroczne uroczystości intronizacyjne (tak jak podczas wyboru króla Jana Bylicy „Odważnego”). Wspólnie maszerują wówczas w tradycyjnych kontuszach z tarnowskiego Parku Strzeleckiego do Katedry. Tarnowscy bracia regularnie biorą udział w krakowskich uroczystościach, w tym w słynnej krakowskiej intronizacji na Rynku Głównym czy w uroczystościach ku czci świętego Sebastiana, które zwyczajowo odbywają się w styczniu w Katedrze Królewskiej na Wawelu. Więzi te mają również wymiar zdrowej rywalizacji strzeleckiej. Wzajemne relacje wykraczają daleko poza radosne świętowanie i turnieje. Bracia wspierają się również w trudnych momentach. Gdy w sierpniu 2026 roku zmarł Jerzy Gajdosz (zasłużony Król Kurkowy tarnowskiego bractwa z 2013 roku), krakowskie Bractwo Kurkowe oficjalnie oddelegowało swoich przedstawicieli na uroczystości pogrzebowe w Tarnowie, by z pełnymi honorami asystować w jego ostatniej drodze.
Oba bractwa dzielą niemal bliźniaczą tożsamość symboliczną i przestrzenną: Zarówno Kraków, jak i Tarnów posiadają w swoich insygniach najcenniejszy skarb – postać Srebrnego Kura, wokół którego kręci się historia zawodów strzeleckich. Oba bractwa w XIX wieku wywalczyły i założyły swoje kluczowe ogrody miejskie (Park Strzelecki w Krakowie oraz Park Strzelecki w Tarnowie), a ich historyczne lub współczesne siedziby noszą tradycyjną nazwę Celestat (od niemieckiego Zielstatt – miejsce strzelań). Dlatego z podniesionym czołem starszy Bractwa Kurkowego w Krakowie Zdzisław Grzelka w imieniu Rady Starszych oraz wszystkich krakowskich braci kurkowych na ręce Pawła Krywańskiego, prezesa Towarzystwa Strzeleckiego Bractwo Kurkowe w Tarnowie ofiarował na pamiątkę Jubileuszu Ikonę Regina Poloniae, przedstawiającą Matkę Bożą – Patronkę i Królową Polski.
Okręg Krakowski (oznaczany w strukturach krajowych jako Okręg VIII) wchodzi w skład Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich RP.
Zgodnie z oficjalnym podziałem administracyjnym Zjednoczenia, okręg ten zrzesza następujące organizacje brackie:
- Towarzystwo Strzeleckie „Bractwo Kurkowe” w Krakowie (najstarsze i centralne bractwo okręgu)
- Towarzystwo Strzeleckie „Bractwo Kurkowe” w Tarnowie
- Strzeleckie Bractwo Kurkowe Dworu Karwacjanów w Gorlicach
- Bractwo Kurkowe w Ciężkowicach
- Lubelskie Bractwo Strzelców Kurkowych im. św. Jana Kantego w Lublinie (które ze względów historyczno-strukturalnych przypisane jest do tego okręgu)
- Bractwo Kurkowe w Zakliczynie nad Dunajcem
Z okazji XXX-lecia reaktywacji tarnowskie Bractwo Kurkowe wydało świetną monografię pt. Towarzystwo Strzeleckie Bractwo Kurkowe w Tarnowie 1996-2026. Opracowaniem i redakcją tekstu zajął się Paweł Sypek, a całość zredagował Witold Stachnik. Konsultacja merytoryczna należała do Pawła Krywańskiego. Pozycja ta jest nowym wydaniem, uzupełnionym i rozszerzonym monografii wydanej na XX lecie reaktywacji, którą przygotowali do druku: Jerzy Czerwiński, Jerzy Gajdosz, Piotr Ostafil, Andrzej Sasak, a zredagował i przygotował do druku Ryszard Lis.
Na podstawie tejże nowej, pięknej monografii pochodzą poniższe wiadomości:
Początki ruchu kurkowego w Tarnowie wiążą się bezpośrednio z lokacją miasta i koniecznością jego obrony w oparciu o prawo magdeburskie. Kiedy Tarnów został opasany murami obronnymi, rzemieślnicy i kupcy zrzeszeni w cechach zostali zobowiązani do obrony wyznaczonych baszt i odcinków murów. Przyjmuje się, że początki stowarzyszenia sięgają 1444 roku. Aby mieszczanie potrafili sprawnie posługiwać się bronią (najpierw łukami i kuszami, później bronią palną), powołano organizację strzelecką, zwaną Bractwem Kurkowym. Nazwa pochodzi od „kura” (koguta) – sztucznego ptaka, który służył jako cel podczas dorocznych ćwiczeń i zawodów strzeleckich. Choć bractwo działało wcześniej, najstarszy zachowany zapis w dokumentach miejskich pochodzi z 1555 roku. W inwentarzach Tarnowa odnotowano wówczas posiadanie srebrnego kura, będącego oficjalnym godłem i najcenniejszym insygnium tamtejszych strzelców. Podobnie jak w większości polskich miast, w XVII stuleciu – na skutek wojen, kryzysu gospodarczego i zmian w sztuce wojennej – tarnowska formacja obronna zaczęła podupadać i ostatecznie zaprzestała regularnej działalności. Działalność organizacji przywrócono w okresie zaboru austriackiego na mocy dekretu Gubernium Galicyjskiego z 2 marca 1845 roku. Przyjęto wtedy oficjalną nazwę Towarzystwo Strzeleckie. W zachowanym statucie z 1867 roku zapisano bardzo ostrożnie, że jedynym zadaniem organizacji jest „wyłącznie przyzwoita i w karby porządku ujęta rozrywka strzelaniem do tarczy”. Taka formuła miała nie budzić podejrzeń austriackich władz. W rzeczywistości pod pretekstem sportu i rozrywki polscy mieszczanie potajemnie podtrzymywali sprawność bojową i przygotowywali się do ewentualnej walki o odzyskanie niepodległości. Towarzystwo cieszyło się ogromnym uznaniem. W 1866 roku władze Tarnowa podarowały mu grunty z dawnego folwarku Podwale. Bracia wznieśli tam swoją siedzibę – charakterystyczny, neogotycki Pałacyk Strzelecki z zadaszoną strzelnicą. Teren wokół budynku stał się dzisiejszym Parkiem Strzeleckim.
Po przejściowym kryzysie na przełomie wieków, organizacja rozkwitła na nowo około 1910 roku, gdy jej prezesami zostali wybitni tarnowianie – najpierw lekarz Jan Zbigniewicz, a po nim legendarny burmistrz Tarnowa, Tadeusz Tertil. Po I wojnie światowej, z uwagi na powstanie regularnego Wojska Polskiego, Towarzystwo Strzeleckie straciło swój charakter obronny. Działało głównie jako elitarna organizacja towarzysko-rozrywkowa, która wiernie kontynuowała dawne tradycje: królewskie strzelania majowe oraz uroczyste intronizacje królów kurkowych. Wybuch II wojny światowej w 1939 roku wymusił zawieszenie działalności. W okresie okupacji niemieckiej, a później w czasach PRL-u, władze komunistyczne zakazały funkcjonowania tradycyjnych bractw kurkowych, uznając je za formacje burżuazyjne i niebezpieczne politycznie. Majątek stowarzyszenia przejęło miasto, a tradycja została przerwana na ponad 50 lat. Dopiero w marcu 1996 roku z inicjatywy ówczesnej kustosz Muzeum Okręgowego w Tarnowie, Alicji Majcher-Węgrzynek, oraz dziennikarza Ryszarda Lisa, formalnie reaktywowano Towarzystwo Strzeleckie. W 2016 roku, po 75 latach przerwy, bracia zdołali odzyskać i wyremontować swoją historyczną siedzibę (tzw. dom ogrodnika) w Parku Strzeleckim.
Do najbardziej zasłużonych braci z tego okresu należą:
- Tadeusz Tertil – jedna z najważniejszych postaci w nowożytnej historii Tarnowa, legendarny burmistrz miasta (urzędujący w latach 1907–1923), poseł na Sejm Krajowy Galicji i do Rady Państwa w Wiedniu. To za jego kadencji jako prezesa Towarzystwa Strzeleckiego organizacja przeżyła ponowny wielki rozkwit na początku XX wieku. Jako charyzmatyczny lider Tertil dbał o to, by Towarzystwo pełniło rolę nie tylko towarzyską, ale przede wszystkim patriotyczną i obywatelską.
- dr Jan Zbigniewicz – wybitny tarnowski lekarz, który kierował Towarzystwem Strzeleckim w okresie poprzedzającym prezesurę Tadeusza Tertila (około 1910 roku). Wyciągnął organizację z głębokiego kryzysu przełomu XIX i XX wieku, kiedy to władze austriackie planowały odebrać braciom ich siedzibę – Pałacyku Strzeleckiego.
- Alicja Majcher-Węgrzynek – historyk sztuki, wieloletnia kustosz Muzeum Okręgowego w Tarnowie, bez której współczesne bractwo mogłoby nie istnieć. W marcu 1996 roku wspólnie z Ryszardem Lisem podjęła udaną inicjatywę formalnej reaktywacji Towarzystwa Strzeleckiego po ponad 50-letniej przerwie spowodowanej wojną i zakazami władz PRL. Przez lata badała i dokumentowała dawne dzieje tarnowskich strzelców.
- Ryszard Lis – znany tarnowski dziennikarz, działacz społeczny i publicysta, który w 1996 roku stał się współzałożycielem reaktywowanego bractwa. Przez kolejne dekady aktywnie uczestniczył w życiu organizacji, dbając o pamięć historyczną i zaangażowanie młodzieży w tradycje strzeleckie. W roku jubileuszu 30-lecia reaktywacji (2026 r.) został uhonorowany wyjątkowym tytułem i wyróżnieniem za swoje dożywotnie zasługi dla miasta i ruchu brackiego.
- Wojciech Sypek – współczesny badacz, autor publikacji i monografii poświęconych historii Bractwa Kurkowego w Tarnowie. Jego zaangażowanie w dokumentowanie losów XIX- i XX-wiecznych braci pozwoliło ocalić od zapomnienia dawne statuty, listy królów kurkowych oraz archiwalne fotografie.
Tradycję oddania organizacji budowali także jej wieloletni współcześni prezesi i działacze, tacy jak Paweł Krywański (wieloletni prezes zarządu w XXI wieku) czy dawni prezesi, dziś obdarzeni zaszczytnymi tytułami Prezesów Honorowych: Jan Błaszkiewicz i Jerzy Czerwiński, którzy przeprowadzili Towarzystwo przez trudny okres odbudowy struktur w III RP.
